Jak można przeczytać na stronie Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych w dniu 4 maja 2016 w Dzienniku Urzędowym UE L 119 zostały opublikowane oficjalne teksty aktów prawnych składających się na reformę ochrony danych osobowych. Jak wyglądają nowe unijne przepisy o ochronie danych osobowy w kontekście data center?

Oficjalne teksty aktów prawnych:

Zgodnie z art. 99 ogólnego rozporządzenia o ochronie danych, rozporządzenie wchodzi w życie 20 dnia po publikacji w Dzienniku Urzędowym UE, a będzie stosowane od dnia 25 maja 2018 r. natomiast dyrektywa wchodzi w życie pierwszego dnia po opublikowaniu w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.

Jak to się ma do centrów danych? Na to pytanie odpowiedź znajdziecie w prezentacji przedstawionej na konferencji GigaCon w dniu 22.02.2017.

GigaCon_RODO_centra-danych_22.02.2017-r.

Kilka dni temu, w jednym z ważnych polskich centrów danych (kolokacji) doszło eksplozji systemu gaszenia gazem. Z tego, co podaje portal niebezpiecznik.pl oraz z cytowanej na nim wypowiedzi pracownika kolokacji, doszło do nieplanowanego wyzwolenia środka gaśniczego. Z jakiegoś  powodu, w konsekwencji wprowadzenia zbyt dużego ciśnienia gazu do rur, których zadaniem było rozprowadzenie czynnika gaśniczego po wskazanych pomieszczeniach, nastąpiło ich rozerwanie. Nie doszło natomiast do żadnego wybuchu butli.

Czynnik gaśniczy w butlach, omawianego systemu gaszenia gazem, przechowywany jest pod bardzo wysokim ciśnieniem, znacznie przewyższającym wytrzymałość instalacji rurowej. Zadaniem reduktora ciśnienia jest odpowiednie dozowanie ilości uwalnianego środka, aby nie doprowadzić do ich rozerwania. Być może właśnie wada tego elementu doprowadziła kilka pomieszczeń do stanu widocznego na zamieszczonych zdjęciach.

Co najważniejsze z punktu widzenia data center uszkodzeniu uległ częściowo sprzęt IT oraz hostowane na nim usługi. Nikomu nic się nie stało, dzięki temu, że w pomieszczeniach nikogo nie było.

Jak się okazuje, systemy bezpieczeństwa to również dodatkowy czynnik niebezpieczeństwa...

 

awaria systemu gaszenia gazem

 

wybuch systemu gaszenia gazem

 

data center gaszenie gazem awaria

 

eksplozja systemu gaszenia gazem serwerowni

 

serwerownia awaria systemu gaśniczego

Źródło zdjęć: https://niebezpiecznik.pl/post/wybuch-gazu-w-serwerowni-netii/

Nastąpiła również ewakuacja pracowników budynku. Na szczęście staż pożarna nie użyła wody...

straż pożarna data center

Źródło zdjęcia: http://tvnwarszawa.tvn24.pl/informacje,news,ewakuacja-na-ursynowie-awaria-systemu-przeciwpozarowego,206317.html#!prettyPhoto

Tym razem chcę poruszyć temat testów obciążeniowych centrum danych, który ma na celu zbadanie poprawności zaprojektowanych i wykonanych instalacji klimatyzacji i zasilania serwerowni oraz prawidłowego funkcjonowania tych systemów dla docelowej, maksymalnej wartości obciążenia energetycznego.

Obciążnice w szafach serwerowych
Obciążnice w szafach serwerowych

W trakcie projektowania centrum danych i serwerowni dobierane są odpowiednie rozwiązania z zakresu klimatyzacji i zasilania, które często wynikają z solidnych obliczeń i doświadczenia projektanta bądź w wyniku sprawnych działań handlowca reprezentującego konkretnego producenta. W projekcie wszystko może wyglądać dobrze, ale czy tak będzie w rzeczywistości? Jest to już zagadka, która zazwyczaj rozwiązuje się zbyt późno - kiedy już system IT został wdrożony i każda minuta przestoju jest dramatyczna. Często jest jednak tak, że do maksymalnej, projektowanej mocy elektrycznej serwerownia zostanie obciążona dopiero po długim czasie, kiedy to już trudno będzie rościć pretensje do projektanta lub firmy wykonawczej, która również mogła przyczynić się do niewłaściwego rezultatu wykonując coś nie tak jak zostało to zaprojektowane.

Inną kwestią jest odpowiednia konfiguracja systemów chłodzenia i zasilania w tym zasilania gwarantowanego i rezerwowanego. Co z tego, że nasz system zasilaczy UPS wraz z dużą ilością baterii podtrzyma urządzenia IT nawet na 15 minut, jeśli klimatyzacja w tym czasie nie będzie działała, lub jeśli uruchomi się zbyt późno, kiedy zbyt wysoka temperatura spowoduje samoczynne wyłączanie się sprzętu IT. Co jeśli zaplanowano, że klimatyzatory tylko na chwilę się wyłączą lub będą podtrzymane zasilaniem gwarantowanym, jeśli nie będzie to zapewnione dla agregatów wody lodowej, które po zaniku napięcia potrzebują kilku minut na wznowienie działania... Tego typu pytań będzie znacznie więcej zależnie od konkretnego przypadku.

Aby uniknąć takich sytuacji należałoby wykonać testy obciążeniowe centrum danych przed odebraniem prac od wykonawcy. Tylko jak takie testy wykonać nie mając jeszcze zapełnionej serwerowni urządzeniami IT? Można to zlecić odpowiedniej firmie, która się takimi rzeczami zajmuje i posiada odpowiednią ilość obciążnic, które zasymilują działanie i wytwarzanie ciepła serwerów dla projektowanej mocy. Nie mam tutaj na myśli pojedynczej, dużej obciążnicy, która będzie stała na zewnątrz i sprawdzi poprawność jedynie instalacji zasilania, ale takich obciążnic, które zostaną zamontowane w szafach rack odpowiednio i równomiernie dla całej serwerowni.

Badanie stanu baterii UPS-a w czasie zaniku zasilania z sieci
Badanie stanu baterii UPS-a w czasie zaniku zasilania z sieci i dużego obciążenia gwarantowanych odbiorów centrum danych

Takie urządzenia, przy kontrolowanym zaniku zasilania z sieci, pozwolą na bezpieczne zbadanie wydajności klimatyzacji oraz tego, czy została ona odpowiednio dobrana dla projektowanego obciążenia, czy utrzyma bezpieczną temperaturę do czasu przejęcia zasilania przez agregat prądotwórczy, czy agregaty prądotwórcze wystartują w planowanym czasie, czy w ogóle wystartują, czy zasilacze UPS poradzą sobie z taką awarią, czy baterie wytrzymają zadany czas podtrzymania na pełnym obciążeniu itd., itp.

Z mojego doświadczenia wynika, że coś może być nie tak zaprojektowane lub wykonane, albo po prostu urządzenie lub jego element miał wadę fabryczną. To coś, w produkcyjnym środowisku byłoby bardzo poważną usterkę i miałoby negatywny wpływ na wizerunek firmy, której system nagle przestałby działać na czas nieokreślony. Dużo łatwiej i praktycznie bezkosztowo dla inwestora (wady naprawia wykonawca) można problem wyeliminować zanim będzie za późno. Dlatego też polecam dołożyć do kosztorysu inwestorskiego taki element (testy obciążeniowe centrum danych)  i zlecić te prac bezpośrednio odpowiedniej firmie, która nie będzie związana z wykonawcą testowanego centrum danych, co zapewni rzetelność badania.

Dla zainteresowanych informuję, że testy takie wykonuje firma z którą współpracuję, BCA Group właściciel marki Loadbanks.pl

loadbanksPonadto Loadbanks.pl oferuje wynajem samych obciążnic oraz ich sprzedaż (zakres mocy od 3,5 kW do 2,5 MW). Firma posiada również profesjonalne analizatory jakości energii (zdjęcie poniżej) oraz kamery termowizyjne (zdjęcie powyżej), które również biorą udział w testach jak również mogą zostać wypożyczone na potrzeby klienta.

analizator jakości energii
Analizator jakości energii

 

Po szczegóły zapraszam na stronę Loadbanks.pl, do kontaktu ze mną lub wysłanie zapytania ofertowego przez formularz zamieszczony na stronie Loadbanks.pl.

obciążnice 3,5 kW
Obciążnice RACK-owe symulujące pracę serwerów w ich docelowych lokalizacjach w serwerowni
obciążnica
Obciążnica większej mocy

Zazwyczaj serwerownie wykonuje się w istniejącym pomieszczeniu, które wcześniej było biurem, magazynem lub czymkolwiek innym. Wymaga to szeregu kompromisów pomiędzy możliwościami obiektu a pożądaną funkcjonalnością i bezpieczeństwem infrastruktury. Znacznie lepszą sytuację mamy, gdy planowane centrum danych będzie budowane od początku (nowy, odpowiednio zaprojektowany budynek). Zarówno w jednym jak i w drugim przypadku zastosowanie standardowych materiałów i zasad budowlanych może nie spełnić najbardziej restrykcyjnych wymogów bezpieczeństwa fizycznego danych. Rozwiązaniem, zapewniającym najwyższy możliwy poziom odporności fizycznej serwerowni, jest zastosowanie technologii "bezpiecznego pomieszczenia".

Bezpieczne pomieszczenie serwerowni (ang. IT security room) jest to pomieszczenie wykonane ze specjalnych modułów, które razem połączone spełniają odpowiednie wymogi norm bezpieczeństwa, odporności itp. (głównie EN 1047-2, która została przetłumaczona na język polski i nosi nazwę "Pomieszczenia i urządzenia do przechowywania wartości -- Klasyfikacja i metody badań odporności ogniowej -- Część 2: Pomieszczenia oraz pojemniki do przechowywania nośników informacji").  Obiekty takie można wykonać zarówno w istniejącym budynku (pomieszczenie w pomieszczeniu) jak i w opcji wolnostojącej, zewnętrznej konstrukcji.

Wspomniane moduły (elementy ścian, podłoża, sufitu) są wykonane ze specjalnej kombinacji materiałów posiadających bardzo wysoką odporność ogniową. Mimo znacznie mniejszej wagi (np. 20 kg/m2) od tej samej wielkości elementów stalowych czy murowanych, moduły takie posiadają większą wytrzymałość na wstrząsy, obciążenia (nawet 60 t/m2) czy próby zniszczenia mechanicznego.

Specjalne łączenia systemowe elementów zapewniają, że zbudowany z nich obiekt jest niezwykle wytrzymały i odporny również na długotrwałe zalanie (powódź) jak i akcje gaśnicze itp. Dodatkowo wysoka szczelność zapewnia odpowiednią ochronę przed przedostawaniem się kurzu i pyłu a także doskonale tłumi uciążliwy szum serwerów.

Poniżej przedstawiam przykładowe zdjęcia bezpiecznego pomieszczenia serwerowni zaczerpnięte ze strony angielskiego producenta www.remtech.com, gdzie możecie znaleźć sporo przykładów takich realizacji.

Najpierw przypadek bezpiecznego pomieszczenia serwerowni o powierzchni 200 m2 w istniejącym pomieszczeniu murowanym.

RemtechModuSec41
Widok na wejście główne.
RemtechModuSec5
Widok na ścianę boczną. Zapewne widoczne jest drugie wejście.
RemtechModuSec2
W trakcie budowy. Widać stalowy szkielet, do którego są mocowane moduły.
RemtechModuSec3
Kilka godzin później.
RemtechModuSec4
Widok od góry. Można po tym skakać...
RemtechModuSec6
Przejścia kablowe, szczelne i bezpieczne jak wszystko.
RemtechModuSec7
Czyste i estetyczne wnętrze serwerowni wewnątrz IT security room.

 

Następnie bezpieczne pomieszczenie serwerowni poza budynkiem, na zewnątrz.

RemtechModuSecOut1
Konstrukcja pod pomieszczenie usadowiona bezpośrednio na parkingu.
RemtechModuSecOut2
Prawie gotowe zewnętrzne, bezpieczne pomieszczenie serwerowni. Zapewne powstanie jeszcze dach, ale nie znalazłem kolejnego zdjęcia...

Podsumowując, główne cechy bezpiecznego pomieszczenia serwerowni (co de facto odróżnia go od standardowego pomieszczenia) to odporność na:

  • ogień (znacznie większa odporność od standardowo murowanych ścian, nawet REI 120),
  • wodę gaśniczą,
  • długotrwałe zalanie,
  • gazy korozyjne,
  • eksplozje,
  • wandalizm (można to zobaczyć na tym filmie)
  • nieuprawniony dostęp,
  • włamanie,
  • interferencję elektromagnetyczną,
  • kurz,
  • spadające elementy,
  • dźwięk (tłumienie),
  • mechaniczny dostęp (rozwiercenie itp.)

Jest kilku producentów bezpiecznych pomieszczeń w Europie. Stosują oni nieco inne rozwiązania. Każdy chwali się, że jego jest najlepsze. Nie mam kompetencji ocenić tego.Cena takiego rozwiązania jest jednak znacząca, przez co niewiele mamy takich realizacji w Polsce. No ale wszystko przed nami, w końcu rynek data center się ciągle rozwija.

 

 

 

 

 

Kontynuując tematykę zabezpieczeń przeciwpożarowych serwerowni zamieszczam odnośnik do krótkiego filmiku prezentującego montaż Stałego Urządzenia Gaśniczego. Co prawda przedstawiony montaż odbywa się w pomieszczeniu archiwum, niemniej jednak sposób wykonywania instalacji jest adekwatny do przypadku serwerowni. Oczywiście szczegóły projektowe i elementy instalacji (szczególnie prowadzenie rur i lokalizacja czujek) będą się różniły, choćby ze względu na obecność technicznej podłogi podniesionej, sufitu podwieszanego czy zabudowy przestrzeni pomiędzy szafami (strefy chronione).

Materiał jest własnością firmy Pliszka i dobrze, że został przez nią umieszczony w Internecie, ponieważ brakuje takich przykładów realizacji w Polsce, wykonywanych przez polskie firmy.

 

Tak jak pisałem we wcześniejszym artykule o systemie gaszenia gazem, ochronę przeciwpożarową serwerowni oraz centrów danych realizuje się na dwa sposoby – poprzez wczesną detekcję dymu oraz automatyczne gaszenie pożaru gazowym środkiem gaśniczym, przy czym mogą one istnieć osobno (mniejsza skuteczność) lub stanowić jeden system, zapewniający wysoki poziom bezpieczeństwa i zadziałania. Tym razem omówię system wczesnej detekcji dymu serwerowni.

Przykład instalacji wczesnej detekcji dymu w serwerowni
Przykład instalacji wczesnej detekcji dymu w serwerowni

W celu szybszego wykrycia zarzewia pożaru w serwerowniach zaleca się stosowanie detektorów wczesnej (ultraczułej) detekcji dymu, nazywanych ogólnie systemami ASD (ang. Aspirating Detection System), które znacznie wcześniej potrafią wykryć cząstki spalających się substancji - w stosunku do czujek konwencjonalnych są ponad 100 razy czulsze.

W przeciwieństwie do standardowych czujek ppoż., instalacja zbudowana jest z sieci rurek zasysających, przez które stale przetłaczane jest powietrze pochodzące z wybranych przestrzeni monitorowanego pomieszczenia. Powietrze to jest analizowane przez wysokoczułą głowicę znajdującą się w urządzeniu detekcyjnym, pozwalającą na wykrycie nawet najdrobniejszych cząstek dymu. Wszelkie zanieczyszczenia (np. kurz) filtrowane są przed podaniem powietrza na głowicę detektora, co zapobiega występowaniu fałszywych alarmów.

Rurki detektorów wczesnej detekcji dymu umieszcza się, podobnie jak czujki pożarowe, we wszystkich przestrzeniach serwerowni - pod podłogą technologiczną, nad sufitem podwieszanym oraz w przestrzeni głównej. Ilość detektorów, umiejscowienie rurek, ilości otworów zasysających oraz ich rozmieszczenie, wykonuje się zgodnie z obowiązującymi normami oraz zaleceniami producenta – w serwerowniach zgodnie z klasą A wg normy EN 54-20, zarówno pod kątem detekcji wtórnej (badanie powietrza w całym pomieszczeniu) jak i pierwotnej (badanie powietrza pochodzącego bezpośrednio z urządzeń).

W celu określenia odpowiedniej ilości detektorów (urządzeń, rurek ssących, otworów, itp.) konieczne jest wcześniejsze wykonanie projektów wykonawczych instalacji.

Wykrycie dymu przez detektor wczesnej detekcji może być wykorzystane do wywołania alarmu I stopnia dla systemu automatycznego gaszenia lub stanowić indywidualne powiadomienie dla użytkownika (podłączenie detektora do systemów BMS (ang. Building Management System) lub monitoringu parametrów środowiskowych i stanu pracy urządzeń - dzięki czemu będzie on mógł zareagować na zdarzenie odpowiednio wcześniej (przed uruchomieniem akcji gaśniczej).

Podsumowują, system wczesnej detekcji dymu serwerowni zapewnia uzyskanie informacji nt. zarzewia pożaru z dużym wyprzedzeniem w stosunku do systemu detekcji standardowej (w ramach automatycznego gaszenia pożaru). Pozwala to na znacznie wcześniejszą reakcję użytkownika i możliwość eliminacji źródła pożaru w początkowym jego etapie, czyli w momencie kiedy jest to najłatwiejsze.